Analjezik İlaç Türleri

[anatoLya]

Analjezik fonksiyonlar, aniden çıkan ya da kronikleşmiş ağrıların azaltılmasında kullanılan ilaçlardan oluşmaktadır. Aynı zamanda bu ilaçların vücutta biyokimyasal etkileri ciddi farklılıklar gösterebilir. Bu anlamda ağrı kesiciler, lokal ve sistemik olarak etki mekanizmasına göre ikiye ayrılabilir. Aynı zamanda doğrudan ağrı kesici olarak kullanımı yapılabilir, diğer bir yandan iltihap kurutucu gibi farklı etkilerden dolayı da tercih edilebilir. Bu doğrultuda ağrı kesici çeşitleri ilaç gruplarına göre aşağıdaki gibi listelenebilir:

Merkezi olarak etkili ağrı kesiciler: Damar yoluyla vücuda verilen morfin benzeri ilaçlar, merkezi sinir sistemini etkileyerek tüm vücutta işlev gösterir. Narkotik ağrı kesiciler olarak da bilinen bu ilaçlar aynı zamanda vücutta uyuşukluk da yapabilir. Genel olarak opioid ağrı kesici sınıfına girmesiyle morfin gibi maddelerin belirli doz ve sürede bağımlılık da yaptığı bilinir. Bu kapsamda morfinin yapay ya da doğal kaynaklı üretimleri tıbbi açıdan değerlendirilebilir.
Lokal olarak etkili ağrı kesiciler: Sistemik ağrı kesicilere göre yan etki oluşturma ya da tolerans kurma ihtimali düşüktür. Ayrıca vücutta komple bir uyuşukluk hali yaşatmaz ve uykuyu artırma durumu yoktur. Bu sebeple travma bölgelerinde, ağrıyan alanlarda, bel ve boyun ağrısında, baş ağrısı ve migrende, ameliyat sonrasındaki akut ağrılarda ya da kanser tedavisinde tercih edilebilir. Bu ağrılar dışında bazı kronikleşen hastalıklar da lokal olarak ağrı oluşturabilir. Bu kronik hastalıklar arasında osteoartrit, gut, ankilozan spondilit ya da romatoid artrit gibi problemler yer alabilir. Bu grupta nonstreoid antiinflamatuar özellikli ilaçlar kullanılırken belirli bir tavan etkisine sahip olduğu gözlemlenir. Bu ilaç grubunun orta ya da hafif şiddetli ağrılarda etki potansiyeli vardır, bu özelliği ile inflamasyonu azaltmada destek olduğu görülür.
Ağrı kesici ilaçların farklı amaçlı kullanımı: İkincil analjezik özellikler ise 'ek özelliklere sahip ağrı kesici ilaçların yer aldığı grupla' açıklanabilir. Bu ilaçların gerçek kullanımları dışında hastaya verilir, aynı zamanlı ağrıyı da azalttığı görülür. İlaç bilimine göre farklı içerikte maddelerin sinerjik etkiyle bir araya getiren formülasyonları kapsar. Örnek verilecek olunursa pıhtılaşma riskine karşı kan sulandırıcı özelliğine sahip aspirin kişiye verilebilir, bunun yanında aspirinin ağrı kesici özelliğinin de olması ağrıyı da azaltabilir. İlave olarak bazı ilaçlar ağrı kesicilerle sinerjik etki göstererek etkisini de yükseltebilir. Bu ilaçlar genel olarak kas gevşeticiler, sakinleştirici ve antidepresanlar, epilepsi tedavisinde kullanılan etken maddeler, kortizonlar olabilir. Bazı süreçlerde bilinen morfin gibi ilaçlardan tam verim de alınmayabilir, yeni nesil üretilen bu ilaç grupları daha çok tercih edilebilir